1926 yil Bakuda Turk dunyosi milliy kadrlari BUYUK QURULTOY

1926 yil Bakuda Turk dunyosi milliy kadrlari BUYUK QURULTOYga yigilishdi.

Yagona alifbo masalasi va örta turk tili hamma turkiylar uchun qabul qilindi.

Lotin alifbosi va turkiy tillar (shevalarda) unli tavushlar singarmanizimi bir xil bölishiaga kelishuv qilindi.

Bu qurultoy rus irqchilarini qutirtirib yubordi.

Moskva kommunistlari zudlik bilan bu qarorlar bekor qilinsin deb talabnoma yoyinladi.

Stalin shaxsan bu masalaga aralashdi. Rasmda körib turgan turkologlarning köpchiligi qpra röyxatga olindi. 1937 yilda qirib tashlandi.

1940 yildan boshlab 7 turdagi kril yozuvi turkiy xalqlarda majbur qilindi.

Bitta Mustafo Kamol Otaturk lotin yozuvini saqlab qoldi. 1991-91 yillarda TURK DUNYOSI BUYUK QURULTOYI Toshkentda ötkazildi.

Bu ishni ustoz Evril Turon (Mamadali Maxmudov) tashkil qildi. Ikki marta bir-xafta, bir xaftadan davom etgan turkiy til olimlari, turkologlar ilmiy maruzalar qilishdi.

Turkiy davlatlar va xalqlarning 15 mintaqasidan mexmonlar keldi. Evril Turon 18 yillik qamoqdan chiqib ushbu qurultoy arxivini talab qila olmadi.

Taxdit va qörquvda yashadi. Umri vafo qilmadi. Olamshumul ish qildi, lekin bironta xujjat qoldirmasdan KGB+FSB tortib oldi.

Sharafsizlar!

Odam öldi, qurtildilaring.

Turk dunyosi xaqida gaplar bor. Arxivni qaytaringlar. Evril Turon xotirasi tiklansin.

Bilaman xech narsa qilmaysanlar.

Lekin inqilob bölsa, yozuvchilar sayuzi, til instituti, adademya.... hammangni bir joyga yigib "yaxshilab " gaplashaman,

Urganji.

27.02.2026