Artefaktlari katalogini yaratishni qachon boshlanadi?

Qozog‘iston Respublikasi Milliy muzeyi direktori Berik Abdigaliulining so‘zlariga ko‘ra, turli sabablarga ko‘ra va turli vaqtlarda chet elga chiqib ketgan qozoq artefaktlari katalogini yaratishni rejalashtirmoqda.

Uning so‘zlariga ko‘ra, bu ish taxminan besh yil davom etadi, shundan so‘ng har bir qozog‘istonlik katalogni varaqlab, masalan, Amir Temur Xon To‘xtamish ustiga yurish qilish sanasini o‘yib yozgan mashhur “Tamerlan toshi”ning qaerga olib ketilganini bilib olishi mumkin bo‘ladi.

Matbuotdan:

2025 yil.

Bir necha kun oldin St.Piterburga vasallarini yig‘gan Putin Ermitajda gidlik qildi.

Turkiston davlatlaridan Buxoro Amirli taxti ( Amir Temirdan meros) Xiva Xonligi taxti va Qo‘qon Xonligi taxtini tamosha qilishdi.

Tojlar, qilichlar va muxirlar qanday qilib tortib olinganligini, istelo qilingan xokimiyatlar axvolini Putin gid vasslariga tushuntirdi.

Toqaev, ShM va boshqalari ishtonini xo‘llab qadim xokimiyatlar axvoliga achinishdi.

Agar Turkiston davlatchilik ramzlari qaytarilmasa, mustaqilliklaring bir tiyin degan iborani tushunishmadi.

Birontasi bu narsalar Samarqand, Buxoro, Qo‘qon, Xivaga qaytarilsin deya olmadi.

Bu xokimiyatlar ruslar bichib tashlagan kuntilar surisidir.

Bizning millatga, turkiylikga aslo aloqasi bo‘lmagan tiplardir.

Qiymati bebaxo va millionlarcha turist, mutaxasisni qiziqtiradigan Turkiston asori-aqiqalari qaerlarda saqlanmoqda?

Ermitaj,

Sharq san’ati muzeyi,

Tretyakov galereyasi,

Sankt-Peterburg etnografiya muzeyi,

Kunstkamera,

Tarix muzeyi Moskva ,

Berlin kutubxonasi,

Parij ilmiy tadqiqotlar markazi,

Kalgari shahridagi Nikel galereyasi,

Qozon universiteti muzeyi,

Rossiya Fanlar akademiyasining Sharq qo‘lyozmalari instituti,

Vashingtondagi Islom tadqiqotlari markazi,

Butunrossiya dekorativ va amaliy san’at muzeyi,

Sankt-Peterburg din tarixi muzeyi,

Rossiya milliy kutubxonasi,

Hindiston milliy muzeyi,

Shtutgartdagi Linden muzeyi,

Rossiya Fanlar akademiyasining Arxeologiya instituti,

Britaniya muzeyi...

Shuningdek, xususiy koleksionerlarda Turkistonning millionlarcha asori-aqiqalari bor.

Bu ota merosimiz 90% ruslar istelosi vaqtida tortib olib ketishgan.

G‘arb davlatlarida merosimiz 1942-45 yillarda Stalin tarafidan kim oshdi savdosiga chiqarilib sotilgan.

Bu xaqda rasmiy xujjatlar mavjud.

Kimning ota merosini kimga sotgan bu ipirisqi fashist ruslar?

So‘ray oladigan og‘iz, til bormi.

Buni talab qilish jinoyat emas-ku.

BMT qadimiy meroslar kontrabandasiga qarshi kurashish guruxi bor.

Bu asori-aqilarni joyi aniqlaydigan va xujjatlar qiladigan izquvar mutaxixlari bor.

Mustaqulmiz deysanlar, biro marta shu tashkilotga murojat qildinglarmi?

Yuqorida Qozog‘iston matbuotidan xabar berildi.

Bu masala oddiy gapligicha qoldi.

Chunki bu taklifni qilgan bir necha qazoq bavrimiz, shu kunlarda ishdan olindi.

Istelo ostidasiz, desak ko‘kraklaringa urib mustaqulmiz deysizlar.

Ota merosiga ega chiqa olmagan xalq mustaqil bo‘la olmaydi.

Urganji.

25.12.2025

Қозоғистон Республикаси Миллий музейи директори Берик Абдигалиулининг сўзларига кўра, турли сабабларга кўра ва турли вақтларда чет элга чиқиб кетган қозоқ артефактлари каталогини яратишни режалаштирмоқда.

Унинг сўзларига кўра, бу иш тахминан беш йил давом этади, шундан сўнг ҳар бир қозоғистонлик каталогни варақлаб, масалан, Амир Темур Хон Тўхтамиш устига юриш қилиш санасини ўйиб ёзган машҳур “Тамерлан тоши”нинг қаерга олиб кетилганини билиб олиши мумкин бўлади.

Матбуотдан:

2025 йил.

Бир неча кун олдин Ст.Питербурга васалларини йиғган Путин Эрмитажда гидлик қилди.

Туркистон давлатларидан Бухоро Амирли тахти ( Амир Темирдан мерос) Хива Хонлиги тахти ва Қўқон Хонлиги тахтини тамоша қилишди.

Тожлар, қиличлар ва мухирлар қандай қилиб тортиб олинганлигини, истело қилинган хокимиятлар ахволини Путин гид вассларига тушунтирди.

Тоқаев, ШМ ва бошқалари иштонини хўллаб қадим хокимиятлар ахволига ачинишди.

Агар Туркистон давлатчилик рамзлари қайтарилмаса, мустақилликларинг бир тийин деган иборани тушунишмади.

Биронтаси бу нарсалар Самарқанд, Бухоро, Қўқон, Хивага қайтарилсин дея олмади.

Бу хокимиятлар руслар бичиб ташлаган кунтилар сурисидир.

Бизнинг миллатга, туркийликга асло алоқаси бўлмаган типлардир.

Қиймати бебахо ва миллионларча турист, мутахасисни қизиқтирадиган Туркистон асори-ақиқалари қаерларда сақланмоқда?

Эрмитаж,

Шарқ санъати музейи,

Третяков галереяси,

Санкт-Петербург этнография музейи,

Кунсткамера,

Тарих музейи Москва ,

Берлин кутубхонаси,

Париж илмий тадқиқотлар маркази,

Калгари шаҳридаги Никел галереяси,

Қозон университети музейи,

Россия Фанлар академиясининг Шарқ қўлёзмалари институти,

Вашингтондаги Ислом тадқиқотлари маркази,

Бутунроссия декоратив ва амалий санъат музейи,

Санкт-Петербург дин тарихи музейи,

Россия миллий кутубхонаси,

Ҳиндистон миллий музейи,

Штутгартдаги Линден музейи,

Россия Фанлар академиясининг Археология институти,

Британия музейи...

Шунингдек, хусусий колексионерларда Туркистоннинг миллионларча асори-ақиқалари бор.

Бу ота меросимиз 90% руслар истелоси вақтида тортиб олиб кетишган.

Ғарб давлатларида меросимиз 1942-45 йилларда Сталин тарафидан ким ошди савдосига чиқарилиб сотилган.

Бу хақда расмий хужжатлар мавжуд.

Кимнинг ота меросини кимга сотган бу ипирисқи фашист руслар?

Сўрай оладиган оғиз, тил борми.

Буни талаб қилиш жиноят эмас-ку.

БМТ қадимий мерослар контрабандасига қарши курашиш гурухи бор.

Бу асори-ақиларни жойи аниқлайдиган ва хужжатлар қиладиган изқувар мутахихлари бор.

Мустақулмиз дейсанлар, биро марта шу ташкилотга мурожат қилдингларми?

Юқорида Қозоғистон матбуотидан хабар берилди.

Бу масала оддий гаплигича қолди.

Чунки бу таклифни қилган бир неча қазоқ бавримиз, шу кунларда ишдан олинди.

Истело остидасиз, десак кўкракларинга уриб мустақулмиз дейсизлар.

Ота меросига эга чиқа олмаган халқ мустақил бўла олмайди.

Урганжи.

25.12.2025